Adinekoen aurkako tratu txarra gure gizarteko indarkeria-modurik ikusezinenetako bat da.
Zahartzea prozesu bat da, non pertsona lagundua, baloratua eta zaindua izatea merezi duen, bere duintasuna eta autonomia errespetatuz, eta ongizatea bermatzen saiatuz.
Hala ere, tratu txarra —fisikoa, psikologikoa, ekonomikoa, arduragabekeria, besteak beste— errealitate bat da oraindik ere, askotan normalizatua edo isilarazia. Maiz eremu pribatuan gertatzen da, lekukorik gabe eta beldurraren edo lotsaren pisuaren pean.
Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, 60 urtetik gorako sei pertsonatik batek tratu txarren mota bat pairatu du azken urtean. Testuinguru instituzionaletan, kopuru hori are handiagoa izan daiteke.
Espainian, Adineko Aktiboen Estatuko Konfederazioaren (CONFEMAC) doako telefonoak 2019tik 3.200 salaketa baino gehiago jaso ditu, eta horrek erakusten du tratu txarra uste duguna baino ohikoagoa dela, eta kasu askotan ez dela horrela identifikatzen ere.
Ahultasuna areagotzen duten faktoreak
Tratu txarra errazten duten faktoreak ezagutzeak lagundu dezake hura prebenitzen:
● Adinismoa: zahartzaroari buruzko aurreiritzi eta jarrera negatiboek, edo adineko pertsonek “garrantzirik ez dutela” pentsatzeak, abusuak justifikatu edo ikusezin bihur ditzakete.
● Mendekotasun fisiko edo kognitiboa: mugikortasun-, osasun- edo narriadura kognitiboko arazoek arreta gehiago behar izatea dakarte, eta, horrekin batera, abusu-arriskua handitu.
● Gizarte-isolamendua: bakardadeak eta senitarteko edo komunitatearen babes faltak laguntza eskatzeko aukerak murrizten ditu.
● Zaintzailearen gainkarga: nekearen, estresaren eta baliabide (emozional, ekonomiko edo prestakuntzazko) faltaren ondorioz, utzikeria edo portaera abusiboak gerta daitezke.
Zer egin kasuren bat susmatzen bada?
Isiltasuna haustea funtsezkoa da kalte handiagoak saihesteko.
1. Lasaitasuna mantendu eta entzun: hitz egin adineko pertsonarekin gertutasunez eta errespetuz. Begiratu seinale posibleak (zauriak, beldurra, uzkurtzea, portaeraren aldaketak…).
2. Laguntza bilatu: arrisku larria badago, deitu 112 zenbakira. Orientaziorako, jar zaitez harremanetan CONFEMACeko 900 65 65 66 doako telefonoarekin.
3. Lagundu eta babestu: adierazi ez dagoela bakarrik eta laguntzeko baliabideak daudela.
Guztion ardura den eginkizuna.
Guztion ardura den eginkizuna
Duintasuna eta errespetua adinik gabe ulertzen dituen gizartea eraikitzea guztion egitekoa da.
Ekainaren 15ean ospatzen da Adineko Pertsonen Tratu Onaren Munduko Eguna, arazo larriaz ikusgarritasuna emateko eta gizartea sentsibilizatzeko aukera bat.
